Johann Samuel König #verlichting #enlightenment

Johann Samuel König (Büdingen, 31 juli 1712 – Huis Zuylenstein, Leersum, 21 augustus 1757) was een Duits/Zwitserse wiskundige. König is voornamelijk bekend door zijn stelling over de kinetische energie van een vrij bewegend voorwerp en over het impulsmoment van een vrij bewegend voorwerp.

1744 wurde er für zehn Jahre aus Bern verbannt, da er eine liberale politische Petition unterzeichnet hatte. Einen Ruf nach Russland schlug er 1745 aus und wurde stattdessen Professor für Philosophie und ab 1747 für Mathematik an der Universität Frjentsjer (Franeker). Außerdem wurde er 1748 Rat und Bibliothekar des Erbstatthalters der Niederlande Wilhelm von Oranien und 1749 Professor an der Kriegsakademie in Den Haag. 1749 wurde er auf Vermittlung von Maupertuis in die Berliner Akademie aufgenommen. Er starb an Herzversagen („Wassersucht“).

Friedrich Wilhelm Stosch #Verlichting, #Enlightenment, #Aufklärung

grab of F.W.Stosch

Friedrich Wilhelm Stosch (* 25. Dezember 1648 in Kleve; † 20. August 1704 in Berlin, Epitaph in der Parochialkirche (Berlin))

Jetzt konnte er sich eigenen Studien widmen, dem Studium der Wahrheit und der Tugend, wie er sich ausdrückte. Als Folge seiner Studien veröffentlichte er anonym im Jahre 1692 das Buch Concordia Rationis et Fidei (Die Übereinstimmung der Vernunft und des Glaubens).

Dieses Buch erregte in den Kreisen der evangelischen Geistlichkeit ein großes Aufsehen. Stosch hatte in diesem Buch sich auf den Substanzbegriff von Spinoza bezogen, die Herkunft der Seele auf eine materialistische Erklärung zurückgeführt und die Willensfreiheit mit dem Determinismus identifiziert. Die christliche Religion galt für ihn als eine Erscheinung der Naturgesetze, womit er zur deutschen Frühaufklärung gerechnet werden kann. Das Buch wurde noch im Jahre 1693 auf den Verbotsindex gestellt.

 

He could devote himself to his own studies, the study of truth and virtue, as he put it. As a result of his studies, he published anonymously in 1692 the book Concordia Rationis et Fidei (The Consistency of Reason and Faith).

This book caused a great sensation in the circles of the Protestant clergy. In this book, Stosch had referred to Spinoza’s concept of substance, reduced the origin of the soul to a materialistic explanation, and identified free-will with determinism. The Christian religion was for him as a phenomenon of the laws of nature, with which he can be counted to the German early Enlightenment.

The book was put on the prohibition index in 1693

Na zijn ontslag kon hij zich wijden aan zijn eigen studies, de studie van waarheid en deugd, zoals hij het uitdrukte. Naar aanleiding van zijn studies publiceerde hij anoniem in 1692 het boek Concordia Rationis et Fidei (De consistentie van rede en geloof).Dit boek veroorzaakte grote ophef in kringen van de protestantse geestelijkheid. In dit boek had Stosch verwezen naar Spinoza’s concept van substantie, de oorsprong van de ziel gereduceerd met een materialistische verklaring en de vrije wil met determinisme geïdentificeerd. De christelijke religie was voor hem een beschrijving van natuurwetten, waarmee hij tot de Duitse vroege Aufklärung kan worden gerekend.Het boek werd in 1693 op de Index gezet

 

Immage File source: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Parochial_kirche_berlin.jpg

(de) Grabmal des Friedrich Wilhelm von Stosch (+1704) – https://www.europeana.eu/portal/record/2064137/Museu_ProvidedCHO_Bildarchiv_Foto_Marburg_obj20497671.html. Bildarchiv Foto Marburg – http://www.bildindex.de/dokumente/html/obj20497671. In Copyright – http://rightsstatements.org/vocab/InC/1.0/

Dorothea Schlözer #Verlichting #Enlightenment #Aufklaerung

Dorothea Schlözer, Freifrau Dorothea von Rodde-Schlözer (* 18. August 1770 in Göttingen; † 12. Juli 1825 in Avignon, Frankreich) war eine deutsche Philosophin und Salonnière. Sie zählt zu der als „Universitätsmamsellen“ bekannten Gruppe Göttinger Gelehrtentöchter des 18. Jahrhunderts.

Dorothea von Rodde-Schlözer (née Schlözer; 18 August 1770 – 12 July 1825) was a German scholar and the first woman to receive a doctor of philosophy degree in Germany. She was one of the so-called Universitätsmamsellen, a group of five academically active women during the 18th and 19th centuries, daughters of academics at Göttingen University, alongside Meta Forkel-Liebeskind, Therese Huber, Philippine Engelhard, and Caroline Schelling.

Bernard Nieuwentijt #Verlichting

nieuwentijt
Gunst, Pieter Stevens van (1659-1724) Valkenburg, Dirk (1675-1721) graveur schilder Dirk Valkenburg (1675 — 1721)

Bernard Nieuwentijt (ook Nieuwentijdt of Nieuwentyt) (West-Graftdijk, 10 augustus, 1654 – Purmerend, 30 mei 1718) was een Nederlandse arts, filosoof en wiskundige. Hij is ook een van de belangrijkste vaderlandse auteurs uit de Verlichting en geldt als grondlegger van de fysicotheologie in Nederland. Daarnaast was hij magistraat, en fungeerde enkele malen als burgemeester van Purmerend.

In zijn postuum gepubliceerde werk Gronden van zekerheid betoogde Nieuwentijt dat Spinoza’s (meetkundige) methode niet de juiste experimentele methode van wetenschap was. Nieuwentijt richtte zijn aanval niet op Spinoza, maar op de Spinozisten, die meenden dat Spinoza’s wiskundige bewijs afdoende was.

 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Bernard_Nieuwentijt

 

Portret van Bernard Nieuwentijt – https://www.europeana.eu/portal/record/2021618/internetserver_Details_kunst_22672.html. Gunst, Pieter Stevens van (1659-1724); Valkenburg, Dirk (1675-1721); graveur; schilder. Teylers Museum – http://teylers.adlibhosting.com/internetserver/Details/kunst/22672. CC BY-NC – http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/nl/

Petrus de Wacker van Zon

voorplaat van het tijdschrift Janus

Petrus de Wacker van Zon (Amsterdam, 9 augustus 1758 – Den Haag, 8 december 1818) was jurist en secretaris van de Hoge Raad van Adel. #verlichting .

Hij is waarschijnlijk de auteur van stukken in het geruchtmakende politiek-literair tijdschrift Janus.
https://www.dbnl.org/tekst/wiss007heet01_01/wiss007heet01_01_0001.php

Janus week volgens zijn biograaf Pieter van Wissing van andere periodieken af omdat het niet voor één partij koos, maar zowel Oranjegezinden als patriotten op de korrel nam. Of hun middelen zo goed gekozen zijn is de vraag. De auteurs vonden het prachtig om zo verhuld en cryptisch mogelijk te schrijven dat het zelfs voor een tijdgenoot moeilijk te volgen was. Wie werd bijvoorbeeld bedoeld met Anatomicus',Jan Eerlijk’ of Ruige Keet'? En wat hadden de journalisten op het oog metKalvenstein’ of met `de Groene Mieren’? Van Wissing heeft veel van die versluierde namen kunnen thuisbrengen.
https://www.nrc.nl/nieuws/2004/02/27/alle-patriotten-het-land-uit-7675726-a64436

Hieronymus van Alphen

Hieronymus van Alphen (Gouda, 8 augustus 1746 — Den Haag, 2 april 1803) is bekend als dichter, en dan vooral door zijn gedichten voor kinderen.

Hieronymus van Alphen (8 August 1746 in Gouda – 2 April 1803 in The Hague), a jurist in Utrecht, Leiden and The Hague, is especially remembered as a poet, particularly for his poems for children under the title Kleine gedigten voor kinderen (Utrecht 1778-1782).[1]

Het vrolijke leeren

Mijn speelen is leeren, mijn leeren is speelen,
En waarom zou mij den het leren vervelen?
Het lezen en schrijven verschaft mij vermaak.
Mijn hoepel, mijn priktol verruil ik voor boeken;
Ik wil in mijn prenten mijn tijdverdrijf zoeken;
‘t Is wijsheid, ‘t zijn deugden, naar welken ik haak.

Uit Proeve van kleine gedigten voor kinderen.

Van Alphen’s children’s poems express a modern vision of children for his time.
Uit de gedichten van Van Alphen spreekt een voor die tijd moderne visie op het kind (naar ideeën van de #Verlichting). Hij beschouwde het kind als een onbeschreven blad, dat deugden als gehoorzaamheid, eerbied voor de ouders en voor God en bescheidenheid aangeleerd kon worden.

Francis Hutcheson #verlichting #enlightenment

Francis Hutcheson (8 August 1694 – 8 August 1746) was an Ulster Scottish philosopher born in Ulster to a family of Scottish Presbyterians who became known as one of the founding fathers of the Scottish Enlightenment. He is remembered for his book “A System of Moral Philosophy”.

He influenced David Hume, Adam Smith, and Thomas Reid and even Immanuel Kant discussed his theories. Hutcheson was born in Ireland into a family of Scottish Presbyterians. He was one of the most brilliant professors of the University of Glasgow. He was the best advocate of the theories of moral sense and moral sentimentalism and was one of the pioneers of aesthetics. His moral and political principles had a strong influence not only in Europe but also in colonial America.

https://philpapers.org/browse/francis-hutcheson
https://en.wikipedia.org/wiki/Francis_Hutcheson_(philosopher)

In memorian Denis #Diderot 31 juli 1784

31 juli 1784 sterfdag van Denis Diderot, Diderot was een belangrijk filosoof uit de radicale verlichting. Hij schreef een groot deel van de Encyclopedie.
QUOTE ” Aucun homme n’a reçu de la nature le droit de commander aux autres. La liberté est un présent du ciel. ”

Prominent philosophe, hoofdauteur van de Encyclopedie, (samen met d’Alembert) Een van de voorsnaamste ‘radicale verlichters’.

Maar het was Diderot die de intellectuele agenda voor de Encyclopedie vaststelde.

De encyclopedie was een filosofische oorlogsmachine niet slechts gericht tegen het Christendom, maar ook tegen de goddelijke voorzienigheid van het Deisme en het creationisme van Voltaire, Turgot, Reaumur, en anderen, tegen de fysio-theologie van Newton en de Lockiaanse versie van het empirisme. Dat blijkt vooral in de behandeling van onderwerpen zoals de schepping van heelal en van soorten planten en dieren en zoals het vraagstuk van ze ziel.

Jonathan I. Israel Democratic Enlightenment 2011 Oxford. p. 69

https://www.hofhaan.nl/tag/diderot/
https://nl.wikipedia.org/wiki/Denis_Diderot