Dorothea Schlözer #Verlichting #Enlightenment #Aufklaerung

Dorothea Schlözer, Freifrau Dorothea von Rodde-Schlözer (* 18. August 1770 in Göttingen; † 12. Juli 1825 in Avignon, Frankreich) war eine deutsche Philosophin und Salonnière. Sie zählt zu der als „Universitätsmamsellen“ bekannten Gruppe Göttinger Gelehrtentöchter des 18. Jahrhunderts.

Dorothea von Rodde-Schlözer (née Schlözer; 18 August 1770 – 12 July 1825) was a German scholar and the first woman to receive a doctor of philosophy degree in Germany. She was one of the so-called Universitätsmamsellen, a group of five academically active women during the 18th and 19th centuries, daughters of academics at Göttingen University, alongside Meta Forkel-Liebeskind, Therese Huber, Philippine Engelhard, and Caroline Schelling.

Bernard Nieuwentijt #Verlichting

nieuwentijt
Gunst, Pieter Stevens van (1659-1724) Valkenburg, Dirk (1675-1721) graveur schilder Dirk Valkenburg (1675 — 1721)

Bernard Nieuwentijt (ook Nieuwentijdt of Nieuwentyt) (West-Graftdijk, 10 augustus, 1654 – Purmerend, 30 mei 1718) was een Nederlandse arts, filosoof en wiskundige. Hij is ook een van de belangrijkste vaderlandse auteurs uit de Verlichting en geldt als grondlegger van de fysicotheologie in Nederland. Daarnaast was hij magistraat, en fungeerde enkele malen als burgemeester van Purmerend.

In zijn postuum gepubliceerde werk Gronden van zekerheid betoogde Nieuwentijt dat Spinoza’s (meetkundige) methode niet de juiste experimentele methode van wetenschap was. Nieuwentijt richtte zijn aanval niet op Spinoza, maar op de Spinozisten, die meenden dat Spinoza’s wiskundige bewijs afdoende was.

 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Bernard_Nieuwentijt

 

Portret van Bernard Nieuwentijt – https://www.europeana.eu/portal/record/2021618/internetserver_Details_kunst_22672.html. Gunst, Pieter Stevens van (1659-1724); Valkenburg, Dirk (1675-1721); graveur; schilder. Teylers Museum – http://teylers.adlibhosting.com/internetserver/Details/kunst/22672. CC BY-NC – http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/nl/

Petrus de Wacker van Zon

voorplaat van het tijdschrift Janus

Petrus de Wacker van Zon (Amsterdam, 9 augustus 1758 – Den Haag, 8 december 1818) was jurist en secretaris van de Hoge Raad van Adel. #verlichting .

Hij is waarschijnlijk de auteur van stukken in het geruchtmakende politiek-literair tijdschrift Janus.
https://www.dbnl.org/tekst/wiss007heet01_01/wiss007heet01_01_0001.php

Janus week volgens zijn biograaf Pieter van Wissing van andere periodieken af omdat het niet voor één partij koos, maar zowel Oranjegezinden als patriotten op de korrel nam. Of hun middelen zo goed gekozen zijn is de vraag. De auteurs vonden het prachtig om zo verhuld en cryptisch mogelijk te schrijven dat het zelfs voor een tijdgenoot moeilijk te volgen was. Wie werd bijvoorbeeld bedoeld met Anatomicus',Jan Eerlijk’ of Ruige Keet'? En wat hadden de journalisten op het oog metKalvenstein’ of met `de Groene Mieren’? Van Wissing heeft veel van die versluierde namen kunnen thuisbrengen.
https://www.nrc.nl/nieuws/2004/02/27/alle-patriotten-het-land-uit-7675726-a64436

Hieronymus van Alphen

Hieronymus van Alphen (Gouda, 8 augustus 1746 — Den Haag, 2 april 1803) is bekend als dichter, en dan vooral door zijn gedichten voor kinderen.

Hieronymus van Alphen (8 August 1746 in Gouda – 2 April 1803 in The Hague), a jurist in Utrecht, Leiden and The Hague, is especially remembered as a poet, particularly for his poems for children under the title Kleine gedigten voor kinderen (Utrecht 1778-1782).[1]

Het vrolijke leeren

Mijn speelen is leeren, mijn leeren is speelen,
En waarom zou mij den het leren vervelen?
Het lezen en schrijven verschaft mij vermaak.
Mijn hoepel, mijn priktol verruil ik voor boeken;
Ik wil in mijn prenten mijn tijdverdrijf zoeken;
‘t Is wijsheid, ‘t zijn deugden, naar welken ik haak.

Uit Proeve van kleine gedigten voor kinderen.

Van Alphen’s children’s poems express a modern vision of children for his time.
Uit de gedichten van Van Alphen spreekt een voor die tijd moderne visie op het kind (naar ideeën van de #Verlichting). Hij beschouwde het kind als een onbeschreven blad, dat deugden als gehoorzaamheid, eerbied voor de ouders en voor God en bescheidenheid aangeleerd kon worden.

Francis Hutcheson #verlichting #enlightenment

Francis Hutcheson (8 August 1694 – 8 August 1746) was an Ulster Scottish philosopher born in Ulster to a family of Scottish Presbyterians who became known as one of the founding fathers of the Scottish Enlightenment. He is remembered for his book “A System of Moral Philosophy”.

He influenced David Hume, Adam Smith, and Thomas Reid and even Immanuel Kant discussed his theories. Hutcheson was born in Ireland into a family of Scottish Presbyterians. He was one of the most brilliant professors of the University of Glasgow. He was the best advocate of the theories of moral sense and moral sentimentalism and was one of the pioneers of aesthetics. His moral and political principles had a strong influence not only in Europe but also in colonial America.

https://philpapers.org/browse/francis-hutcheson
https://en.wikipedia.org/wiki/Francis_Hutcheson_(philosopher)

In memorian Denis #Diderot 31 juli 1784

31 juli 1784 sterfdag van Denis Diderot, Diderot was een belangrijk filosoof uit de radicale verlichting. Hij schreef een groot deel van de Encyclopedie.
QUOTE ” Aucun homme n’a reçu de la nature le droit de commander aux autres. La liberté est un présent du ciel. ”

Prominent philosophe, hoofdauteur van de Encyclopedie, (samen met d’Alembert) Een van de voorsnaamste ‘radicale verlichters’.

Maar het was Diderot die de intellectuele agenda voor de Encyclopedie vaststelde.

De encyclopedie was een filosofische oorlogsmachine niet slechts gericht tegen het Christendom, maar ook tegen de goddelijke voorzienigheid van het Deisme en het creationisme van Voltaire, Turgot, Reaumur, en anderen, tegen de fysio-theologie van Newton en de Lockiaanse versie van het empirisme. Dat blijkt vooral in de behandeling van onderwerpen zoals de schepping van heelal en van soorten planten en dieren en zoals het vraagstuk van ze ziel.

Jonathan I. Israel Democratic Enlightenment 2011 Oxford. p. 69

https://www.hofhaan.nl/tag/diderot/
https://nl.wikipedia.org/wiki/Denis_Diderot

Allard Hulshoff #verlichting #Enlightenment

Vandaag is het de sterfdag van Allard Hulshoff (Groningen, 20 februari 1734 – Amsterdam, 30 juli 1795) Allard Hulshoff hing democratische, patriottische en anti-orangistische standpunten aan. Uit zijn huwelijk met Anna Debora van Oosterwijk (1745-1812) werd de politiek activiste Mietje Hulshoff geboren. #verlichting

Enlightenment is … best characterized as the quest for human amelioration occurring between 1680 and 1800, driven principally by ‘philosophy’, that is, what we would term philosophy, science and political and social science including the new science of economics lumped together, leading to revolutions in ideas and attitudes first and actual practical revolutions second, or else the other way around, both sets of revolution seeking universal recipes for all mankind and, ultimately, in its radical manifestation, laying the foundations for modern basic human rights and freedoms and representative democracy.

Jonathan I. Israel Democratic Enlightenment 2011 Oxford.

#verlichting kunnen we het best karakteriseren als zoektocht naar de verbetering van de menselijke situatie tussen 1680 en 1800. Een speurtocht die vooral voortkwam vanuit de ‘philosophy, vanuit wat we nu zouden noemen een bundeling van filosofie, natuurwetenschappen en sociale en politieke wetenschappen met daarbij de economische wetenschap.. Dat alles leidt eerst tot grote veranderingen in ideeën en houding en vervolgens tot revoluties, of anders in de omgekeerde volgorde. In die in beide gevallen zoekend naar universele oplossingen voor de hele mensheid. En door de radicale verlichting wordt het fundament gelegd van de de moderne mensenrechten en vrijheden en de representatieve democratie.

podcasts waarom ik ze vrijwel nooit beluister; Why I do not listen podcasts

Podcasts zijn in de mode. Maar ik luister er nier naar, ik lees liever.

1. Je kunt niet snel luisteren, maar wel snel lezen.

2. Ik wil stukken kunnen overslaan, zoals reclame, overbodige of niet interessante gedeelten. Al lezend gaat dat vanzelf, bij podcast kost dat heel veel moeite.

3. Ik wil stukken tekst kopieren, bij een podcast kan dat wellicht technisch, maar ook dat kost erg veel moeite. Omzetten gesproken woord naar tekst, corrigeren en dan de te kopieren tekst zoeken.

4. Sleutelwoorden zoeken in eenvoudig in een lange tekst is eenvoudig, in een podcast lukt me dat niet.

1. Fast listening is impossible fast reading is easy.

2. skipping parts in text is easy, in podcast not easy to impossible.

3. copy parts of text is easy,  in podcast almost impossible.

4. search and find in text is easy, in podcast impossible.